Feljton

Ujedinjenje sa Crnom Gorom

Kralj Nikola je molbom za zaključenje separatnog mira s Austrougarskom izgubio svaku podršku saveznika. To je doprinelo da je i ugled dinastije Petrovića, u zemlji i inostranstvu, veoma opao


Sve pobede srpske vojske Predhodni nastavci

Srpski vojnici neimari pobede na Ceru   / Foto: Dokumentacija "Novosti" i Foto-arhiv "Borba"

1. Pogrešne procene u Beču

Uoči Prvog svetskog rata, u zvaničnim vojnim krugovima gotovo svih zemalja vladalo je uverenje da će predstojeći rat kratko trajati i da će biti rešen na glavnim evropskim ratištima

Komora srpske vojske / Foto: Dokumentacija "Novosti" i Foto-arhiv "Borba"

2. Nemačka menja strategiju

Tok događaja 1914. pokazao da Austrougarska nije sposobna da sama slomi Srbiju, a da se u isto vreme uspešno suprotstavi Rusiji, pa je zbog toga sve više padala u zavisnost Nemačke

 Srpski artiljerci na položaju / Foto: Dokumentacija "Novosti" i Foto-arhiv "Borba"

3. Mučne diplomatske igre

Za bugarske vladajuće krugove nastupila je dugo priželjkivana prilika da se revanširaju Srbiji za poraz u Drugom balkanskom ratu i da, komadanjem Srbije, spreče jugoslovensko ujedinjenje

Kralj Petar za vreme povlačenja preko besputnih albanskih planina / Foto: Dokumentacija "Novosti" i Foto-arhiv "Borba"

4. Najteži marš u istoriji

Vrhovna komanda odlučila se na povlačenje, jer bi kapitulacija bila najlošije rešenje, njome bi se izgubila država, a saveznici bi nas napustili. Saveznici nisu održali obećanje da će zaštititi bok prema Bugarskoj

Kolone izbeglog naroda i vojske / Foto: Dokumentacija "Novosti" i Foto-arhiv "Borba"

5. Brzi "moravac" sa Krfa

Posle dugog čekanja, glavnina srpske vojske prebačena iz Albanije na Krf, i to zahvaljujući demaršu ruskog cara zapadnim saveznicima. Srpske trupe bile su izložene gladovanju, nevremenu i šikaniranju

Poslanici Narodne skupšine i članovi Vlade na Krfu / Foto: Dokumentacija "Novosti" i Foto-arhiv "Borba"

6. Razrešenje balkanskog čvora

Srpska vlada i Vrhovna komanda najupornije su se borile da se kod Soluna obrazuje snažna armija svih savezničkih vojnika za preduzimanje odlučnih operacija za oslobođenje Balkana

Srpski vojnički logor na obali Krfa / Foto: Dokumentacija "Novosti" i Foto-arhiv "Borbe"

7. Jedinstvena komanda u Solunu

Na konferenciji u Parizu, marta 1916. godine, Srbiji je i formalno priznat status savezničke države, što je poboljšalo njen međunarodni ugled. Na Solunskom frontu srpska vojska je sačuvala unutrašnju autonomiju

Iskrcavanje savezničkih jedinica u Solunu Foto: Dokumentacija "Novosti" i Foto-arhiv "Borba"

8. Front dug 450 kilometara

Saveznička protivofanziva počela je 12. septembra 1916. godine. Srpske trupe su probile bugarski front zaplenivši pri tome sedam poljskih baterija i velike količine druge ratne opreme

Borbe su bile su izuzetno teške, o čemu govore veliki gubici na obema stranama    Foto: Dokumentacija "Novosti" i Foto-arhiv "Borba"

9. Nemci i Bugari u panici

Pobeda na Kajmakčalanu spada u značajnije podvige srpske vojske, koja je tu ponovo stupila na tlo svoje države. Vest o tome odjeknula je širom sveta, kao i pobede na Ceru i Kolubari

Srpski vojnici se obučavaju na novom tipu artiljerijskog oružja, Foto: Dokumentacija "Novosti" i Foto-arhiv "Borba"

10. Nemci i Bugari beže iz Bitolja

Srpska vojska je za tri i po meseca napredovala 50 km na sever i oslobodila Bitolj. Zarobila je 7.685 bugarskih i nemačkih vojnika i oficira, zaplenila 97 topova, i 174 mitraljeza i minobacača

Mitraljesko odeljenje 10. puka srpske vojske Foto: Dokumentacija "Novosti" i Foto-arhiv "Borba"

11. Napredovanje korak po korak

U toku savezničke prolećne ofanzive srpske trupe su nanele znatne gubitke neprijatelju pritom zarobivši i 248 oficira, vojnika i podoficira. Iz stroja je izbačeno i 1.049 naših ljudi

Predsednik grčke vlade Venizelos drži govor svojim trupama Foto: Dokumentacija "Novosti" i Foto-arhiv "Borba"

12. Junačka borba izvan otadžbine

Ulazak SAD u rat predstavljao je značajnu prednost u korist Antante, međutim, istupanje Rusije 1917. godine iz rata protiv Centralnih sila, saveznici su dočekali sa velikom zebnjom

Srpski i francuski komandanti obilaze prvu liniju Solunskog fronta  Foto: Dokumentacija "Novosti" i Foto-arhiv "Borba"

13. Dobrovoljci stižu na Solunski front

Veliki gubici koje je srpska vojska pretrpela mogli su se popunjavati jedino dobrovoljcima među iseljenicima i ratnim zarobljenicima jugoslovenskog porekla u savezničkim zemljama

Srpski vojnici u rovovima na prvoj liniji Solunskog fronta, Foto: Dokumentacija "Novosti" i Foto-arhiv "Borba"

14. Početak velike bitke za mir

Imajući u vidu britansko protivljenje svakoj ofanzivi na Balkanu, francuska i srpska vlada donele su odluku da otpočnu pripreme za ofanzivu, ali u tajnosti od ostalih saveznika

Srpska konjica kreće u napad    Foto: Dokumentacija "Novosti" i Foto-arhiv "Borba"

15. Junaci, napred u otadžbinu

Bugarsko-nemačke snage bile su razvučene bez rezervi u pozadini. Zato je srpska komanda predložila da se proboj izvrši sa njenog dela fronta, odakle neprijatelj nije očekivao napad

Srpski i francuski vojnici

16. Prokrčen put za povratak u zemlju

Britanski predsednik vlade Lojd Džordž u svojim memoarima piše da "nalet Srba na neprijatelja, koji je bio ukopan u stenu iznad njih, predstavlja jedan od najsjajnijih podviga u ovome ratu". Srpska vojska je 21. septembra izbila na Vardar i zauzela sve komunikacije

 Regent Aleksandar Karađorđević na Solunskom frontu / Foto: Dokumentacija "Novosti" i Foto-arhiv "Borba"

17. Bugari u Solunu mole za mir

U znak priznanja Aleksandar Karađorđević unapredio je komandanta 1. armije Petra Bojovića u čin vojvode. Savezničke snage duž celog fronta nisu u napadu pratile srpske vojnike

 Avijacija je imala široku primenu na Solunskom frontu / Foto: Dokumentacija "Novosti" i Foto-arhiv "Borba"

18. Početak kraja krvavog rata

Kada je stigla vest da su Bugari potpisali primirje, nemački car Viljem II uputio je telegram kralju Ferdinandu pun žuči: "62.000 Srba odlučilo je ishod rata, Sramota!" .Sva svetska štampa pisala je o proboju Solunskog fronta

 Vojvoda Živojin Mišić, Vojvoda Stepa Stepanović, Vojvoda Radomir Putnik, Vojvoda Petar Bojović / Foto Dokumentacija "Novosti" i Foto-arhiv "Borba"

19. Slom Nemaca za samo 45 dana

Napredovanje srpskih regularnih trupa u velikoj meri su olakšavali ustanici po čitavoj zemlji. Srpsku Vrhovnu komandu nije pokolebala tehnička nadmoćnost protivnika

Srpska vojska ulazi u Novi Sad / Foto Dokumentacija "Novosti" i Foto-arhiv "Borba"

20. Berlin i Beč na kolenima

Udarac zadat Centralnim silama na balkanskom ratištu, koje su u dugotrajnoj borbi već bile iscrple svoje snage, ubrzao je njihov pad. Srpska 1. armija je bila prva jedinica koja je prešla na teritoriju carevine

 Nikola Pašić / Foto  Dokumentacija "Novosti" i Foto-arhiv "Borba"

21. Pašić koketira sa Lenjinom

Preko srpskih socijalista Nikola Pašić je nastojao da uspostavi ilegalne veze sa boljševičkom vladom i upozna je sa ratnim ciljevima Srbije i jugoslovenskim problemom u celini

Nikola Pašić sa knezom Arsenom Karađorđevićem / Foto  Dokumentacija "Novosti" i Foto-arhiv "Borba"

22. Beč nudi Srbiji zaseban mir

U prvim mesecima 1918. godine, posle istupanja Rusije iz rata, Nikola Pašić je bio obuzet brigom kako da Srbija odbrani ono što ima. Lav Trocki je Srbima, u svakoj prilici, obećavao pomoć sovjetske Rusije

SPREMNOST Regent Aleksandar vrši smotru vojske na Solunskom frontu / Foto  Dokumentacija "Novosti" i Foto-arhiv "Borba"

23. Velika zavisnost od saveznika

Kod svake promene u držanju saveznika u jugoslovenskom pitanju, srpskoj vladi je prebacivano da je to njena krivica

 Nikola Pašić i Ante Trumbić

24. Prvi sukobi oko ujedinjenja

Srpska vlada držala se čvrsto Krfske deklaracije, koja je predviđala obrazovanje zajedničke države na principu unitarne parlamentarne monarhije sa dinastijom Karađorđevića na čelu

Svi feljtoni
Prikaži 10 vesti Prikaži sve vesti

Vodite li dovoljno računa o vašim starijim rođacima?