Šetnja Beogradskom tvrđavom je privilegija Beograđana, mada često ne znaju mnogo o mestima pored kojih prolaze. Evo prilike da stanovnicima glavnog grada pomalo skrenemo pažnju na neka od mesta koja su deo suštine njihovog grada.

Jedno od njih svakako je Glavna Stambol kapija, koja je dobila ime zbog svog položaja, na pravcu glavne komunikacije prema Carigradu, odnosno Stambolu. Dabome, ovo je skraćenica od punog imena ovog grada - Istanbul. Uz ove reči koje čujemo od stručnjaka Javnog preduzeća "Beogradska tvrđava", stičemo i nova saznanja.

- Isto ime nosila je još jedna kapija, koja se nalazila u okviru varoške fortifikacije, kraj današnjeg Narodnog pozorišta u centru Beograda. Ova Stambol kapija je porušena 1862. godine i njeno rušenje predstavlja simbol konačnog oslobođenja Beograda od Turaka.

Na ovom mestu prvo je stajala druga važna građevina. Zvali su je „Carska“ ili „Konstantinopoljska“, a ta kapija podignuta je u vreme austrijskih radova na izgradnji i obnovi tvrđave početkom 18. veka. Imala dvospratnu fasadu urađenu u baroknom stilu i bila je najbolje građena kapija Beogradske tvrđave.

- Već sredinom istog veka je razorena, zajedno sa drugim austrijskim fortifikacijama - kažu u Tvrđavi.- Nedugo zatim, na istom mestu podignuta je kapija koja i danas postoji. I ova građevina je monumentalna. mada je činjenica da je znatno skromnija u pogledu ukrasa fasade. Ispred kapije preko rova se nekada nalazio drveni most, a prilaz kapiji branila su četiri topa.


Danas je ovo jedna među retkim kapijama na Beogradskoj tvrđavi sa dobro očuvanim drvenim vratnicama, obloženim gvozdenim pločama. Na krajevima fasade su osmatračnice koje su, najverovatnije, bile samo dekoracija. Slično drugim turskim kapijama, i ova je imala skroman ukras u vidu tri male rozete.

Današnji šetači Beogradskom tvrđavom lako uoča da se sa obe strane prolaza kapije nalaze se po dve prostorije u kojima je bila smeštena straža. U njima se nalaze kamini, kako bi mogla da bude upaljena vatra tokom oštrih beogradskih zimskih meseci. Danas su u tim prostorijama postavljena galerija, suvenirnica i radionica starih zanata Javnog preduzeća „Beogradska tvrđava“, .

Još jedan dragocen deo Tvrđave dominira ovim prostorom. Na samom izlazu, sa obe strane kapije nalaze se dva bastiona povezana bedemom. U njemu se se nalazi 14 velikih kazamata, po sedam sa svake strane kapije.



JARBOL I ZASTAVA

Nad Stambol kapijom se tokom 19. veka nalazio jarbol sa turskom zastavom. Kada su Turci najzad predali Beograd knezu Maihailu Obrenoviću turska zastava je ostala na ovom jarbolu, sve do 1876. godine, kada je njeno skidanje označilo početak rata sa Turcima. Dve godine kasnije, iz ovog velikog vojnog sukoba izašla je nezavisna Kneževina Srbija. Danas se na ovom jarbolu vijori zastava sa grbom grada Beograda.