ŠTUTGART - Nadamo se da nam poštovaoci čuvenog srpskog pesnika Jovana Jovanovića–Zmaja i njegove „ Pesme o pesmi“ našu persiflažu iz naslova neće zameriti. Naravno da je pesma – davno uz gusle, Srbe održala –i njojzi zaista hvala. Ali nas je kroz vekove, pa čak i u tuđini, takođe i Srpska crkva održala – zato njojzi još više - hvala!


Pogledajmo kako je to bilo u Nemačkoj. Istoričari kažu da su prvi Srbi, za razliku od onih koji su se davno pre njih otisnuli u daleku Ameriku, dosta kasno dospeli u Nemačku. Nekoliko porodica se naselilo u okolini grada Bremena. Bilo je to daleke 1910. godine. Pretpostavlja se da su ti ljudi došli na rad u Nemačku. To je malo verovatno - jer su Srbi, stotinama godina, rađe odlazili u druge gradove, kao na primer u Peštu. Na to ukazuje i prva naša crkva osvećena 1685. a obnovljena 1733. godine.

Nju su, nažalost, mađarski komunisti u čast Staljinovog 70-og rođendana srušili 1949. godine. Srbi su odlazili na školovanje, mnogi i na rad, u Beč gde crkva postoji od 1890. Znamo da je i dosta poznatih srpskih umova tog vremena takođe boravilo u Beču. Trgovci su se nastanjivali u Trstu, sagradivši još 1866.g. svoju pravoslavnu crkvu itd. U tim gradovima su već bile značajne kolonije Srba koji su izgradili svoje crkve. Neke od njih stoje i danas.

Pre će biti da su se pomenute srpske porodice bile u prolasku ka lukama Bremenhafen ili Hamburg, kako bi brodovima nastavili put u Ameriku, ali su se neko vrme zadržali u Nemačkoj. Crkveni izvori kažu, da su se ti ljudi molili u ruskim ili grčkim crkvama jer srpskih crkava u Nemačkoj tada nije bilo.

Naravno da posle Velikog rata 1918. g. i ogromne ekonomske krize, nije postojala ni želja Srba ali ni mogućnost dolaska u Nemačku na rad –jer Nemci, u to vreme, jedva da su mogli da prehrane i sami sebe.

PROČITAJTE JOŠ: Prepuna srpska crkva Svetog Save u Parizu

Prvu pravoslavnu Svetu liturgiju u Nemačkoj je silom prilika pod vedrim nebom služio 6. Maja 1941. g. u koncentracionom logoru za srpske oficire Oflag u Eversburgu, nedaleko od Osnabrika, prota Milan Jovanović. I on je, zajedno sa zarobljenom vojskom i delom civila dospeo u logor. Tragično da je 116 zarobljenika izginulo od savezničkog bombardovanja 6. decembra 1944. –samo pet meseci pre pobede nad fašizmom. Spomen na njih čuva crkva Sveti Đorđe. Srbi su je gradili od početka planiranja 1964. do 1981. godine.




Posle kapitulacije Nemačke 8. na 9. maj 1945.g. mnogi zarobljenici- srpski oficiri i vojnici, koji su preživeli torture, boleštine i glad u više nemačkih logora, iako su mogli, nisu želeli da se vrate u Jugoslaviju u kojoj su komunisti na čelu sa Hrvatom Josipom Bozom-Titom preuzeli svu vlast. I četnici koji su u povlačenju uspeli da izbegnu partizanske zamke i masakre oko Zidanog mosta u Sloveniji, delimično i u Koruškoj i oko Klagenfurta i nekako se dokopali Nemačke, su se nadali da će uspeti da se probiju do Engleske gde je boravio mlađani kralj Petar Drugi. Međutim, za neke je to ostao pusti san pa su ostali u Nemačkoj.

Za Srbe koji su 1941. g. krenuli u rat poklikom „Sa verom u Boga za kralja i otadžbinu“ da brane svoju zemlju od nemačke vojne sile, a završili su zarobljeništvu, posle još jedne službe božije u koncentracionom logoru nedaleko od Osnabrika 27.septembra.1945. kojoj je prisustvovao i kralj Petar Drugi, sve do 24.aprila 1946.g. skoro da nisu mogli da prisustvuju liturgijama, bar ne u našim crkvama.

Zato se odlazilo u ruske ili grčke crkve. Sveštenik Sergije Selivanovski je u Minhenu 24. aprila 1946. oficijelno osnovao Srpsku crkvenu opštinu. Krenula su srpska bogosluženja, ali je za oko 5000 srpskih oficira i vojnika koji su preživeli logore, bio u ono vreme, kao i za druge Srbe diljem Nemačke, predalek put od Osnabrika do Minhena.

Dolaskom prvih tzv. „gastarbajtera“ početkom šezdesetih godina, a masovno početkom sedamdesetih godina prošlog veka, za njima je krenulo i sveštenstvo. 12. Marta 1969. su osnovane crkvene opštine u Hanoveru, Osnabriku i Dizeldorfu. Iste godine Sveti sinod u Beogradu odredio je Lavrentija (Trifunovića) za episkopa za Zapadnu Evropu i Nemačku kao i za Australiju.

Obzirom da se je već sedamdesetih godina prošlog veka nemačka industrija, posebno u pokrajini Baden-Virtemberg i u glavnom gradu Štutgartu, ali i drugim delovima Nemačke enormno razvila, nastao je manjak radnika jer je peko 7 miliona nemačkih muškaraca izginulo u ratu ili su bili još uvek u ruskom zarobljeništvu. Zato je, pored Italijana, Turaka i nešto manje Grka, Španca i Portugalaca, što po privatnim vezama što preko naše Berze rada, stiglo, samo u Baden-Virtemberg, preko 200.000 Srba. Mnogi od njih, i pored komunističkog „učenja“ i raznih vrsta pritisaka, se nisu bili odrekli svetosavske vere svojih predaka.




Već 1971. g. je sveštenik Ozren Tucakov u Štutgartu, u grčkoj crkvi- baraci u parku na Lajpciškom trgu, počeo sa bogosluženjima.

Njega je 1978. nasledio visokoobrazovani Slobodan Miljević, kasniji protonamesnik, koji je u Regenzburgu i Tibingenu završio teologiju i psihologiju. Otac Miljević je svojevremeno opsluživao skoro celu nemačku pokrajinu Baden-Virtemberg. Naši sveštenici su dolaskom za svojom narodom započeli pravi misionarski rad okupljanja Srba. Mnogi mlađi Srbi do dolaska u Nemačku, zbog komunističkog ometanja rada pa i postojanja posebno Pravoslavne crkve u ondašnjoj Jugoslaviji, nisu imali skoro nikakve kontakte sa crkvom a neki nisu bili čak ni kršteni. Sve te ljude dovesti pod skute Pravoslavlja bio je ogroman misionarski rad i trud tog vremena!

Kako se broj vernika stalno povećavao, nastala je potreba zakupa, kupovine ili izgradnje crkava –s vuda gde je koncentracija srpskog življa bila dovoljno velika. Uzmimo za primer samo Baden-Virtemberg. Tu je otac Slobodan Miljević za vreme svog skoro četrdeset godina dugog službovanja uspeo da prilozima i uz dobrovoljni rad vernika, otkupi ili izgradi četiri crkve.

PROČITAJTE JOŠ: Nova crkva u Saratogi

Slično je bilo i u drugim delovima Nemačke gde su vredni sveštenici i članovi Crkvenih odbora itekako radili na otvaranju crkava kako bi se naš narod molio u svojim, srpskim bogomoljama.

Prema nemačkim izvorima, danas oko 400.000 Srba-pravoslavaca, od toga je, najverovatnije, oko 100.000 vernika ostalo u nemačkoj pokrajini Baden-Virtemberg, živi mirno sa svojim današnjim sugrađanima –Nemcima, „podeljenih“ u dve crkve, katoličku i protestantsku. Naravno da oko 10 odsto stanovništva od ukupno 82 miliona žitelja, pripadnaju drugim religijama.

Pored desetina srpskih crkava širom Nemačke, sazidana je prelepa crkva i u Filingenu-Šveningenu, gradu koji se nalazi u čuvenom Švarcvaldu, gde je Crkvena opština osnovana 1994.g. Posle službovanja prote Duška Đeorđića, na njegovo mesto je došao protonamsenik Branislav Čortanovački i ostaje na tom mestu do 2005. g. Za vreme njegovog rada od priloga vernika je kupljeno zemljište i sagrađeni su crkva Svetog arhangela Mihaila i parohijski dom. Od 2005.g. u crkvi u Filingenu-Šveningenu činodeluje prota Milenko Marković.

Tek nedavno, u zvonik crkve su ugrađena četiri velika sata tako da je tim činom završena potpuna izgradnja crkve. O tome smo razgovarali sa nekoliko naših vernika. Jedan od njih nam je rekao da su svi oduševljeni satovima, koji, kako kaže, u današnje vreme kada svi imaju satove čak i u mobilnim telefonima, i nisu toliko potrebni. Ali su prelepi i svaki pogled na njih će nas stalno potsećati da je vreme koje pokazuju kao i sve ostalo u životu–prolazno . Ali –naša crkva ostaje kao večni spomen Pravoslavlja i boravka Srba, ovde, u Filingenu-Šveningenu i u celom Švarcvaldu!